Πέντε χρόνια αδιάλειπτης παρέμβασης των Γιατρών του Κόσμου στη Λέσβο.

Συμπληρώθηκαν αισίως πέντε χρόνια (2013-2018) παρουσίας της Ελληνικής Αντιπροσωπείας των «Γιατρών του Κόσμου» στη Λέσβο. Πρόκειται για μία περίοδο τεράστιων προκλήσεων, στο κέντρο του ενδιαφέροντος του προσφυγικού ζητήματος στην Ευρώπη ή κατά πολλούς της προσφυγικής και ανθρωπιστικής κρίσης.

Ο «σεβασμός» είναι ο θεμέλιος λίθος της λειτουργίας του Κλιμακίου των Γιατρών του Κόσμου στη Λέσβο, αλλά και Καταστατική/Ιδρυτική Αρχή της Οργάνωσης.

Σεβασμός στον οικείο, στον συνάδελφο, σεβασμός και στον άγνωστο. Σεβασμός στο όμοιο, σεβασμός και στο διαφορετικό. Σεβασμός στον ξένο, τον φιλοξενούμενο και τον περαστικό, αλλά σεβασμός και στον ντόπιο. Σεβασμός στον δυνατό, αλλά σεβασμός και στον ευάλωτο.

Σεβασμός στα Ανθρώπινα Δικαιώματα ανεξαρτήτως υποκειμένου, σεβασμός και στην ευθύνη προάσπισης και διεκδίκησης αυτών. Σεβασμός στους θεσμούς, αλλά και σεβασμός στην αυτενέργεια, στη πρωτοβουλία και στην εποικοδομητική κριτική.

Είναι αυτές οι αντιφάσεις που επιβεβαιώνουν ότι ακόμη και η ανθρωπιστική βοήθεια δεν αποτελεί εξαίρεση σχετικά με τη παραδοχή ότι το νόμισμα έχει πάντα δύο όψεις.

Ενδεικτικό παράδειγμα είναι ότι την ίδια ώρα που η αλληλεγγύη αναδεικνύεται και βραβεύεται, την ίδια ώρα στοχοποιείται ή/και ποινικοποιείται.  Εδώ ωστόσο το ζήτημα είναι λίγο πιο σύνθετο και ίσως προϋπόθεση για να απλοποιηθεί είναι να οριστεί εκ νέου η έννοια της «αλληλεγγύης». Σημαίνει άραγε για όλους και όλες το ίδιο; Καλώς ή κακώς, μάλλον όχι.

Είναι σημαντικό ωστόσο να υπάρξει μία συζήτηση και συνεννόηση επί των ελαχίστων παραμέτρων επί της νοηματοδότησης του όρου, όπως για παράδειγμα ότι οι νόμοι μπορούν να αμφισβητούνται, αλλά όχι να παρακάμπτονται, οι δράσεις πρέπει να απαντούν στην ανάγκη ικανοποίησης θεμελιωδών δικαιωμάτων και βασικών αναγκών και όχι να είναι απόρροια ανταγωνισμού σε έναν ανάλογο αγώνα για λάθος σκοπό. Ανάληψη ευθύνης σημαίνει και δέσμευση, συνέπεια. Η ποσότητα και η ποιότητα είναι συνιστώσες της αποτελεσματικότητας και όχι αντικρουόμενες έννοιες. Τα Πρωτόκολλα Λειτουργίας, τα Εγχειρίδια, τα Σχέδια Δράσης, οι Καλές Πρακτικές, η διαδικασία της αξιολόγησης και αναθεώρησης, η βιωσιμότητα, καθώς και οι Κατευθυντήριες Οδηγίες δεν είναι πάντα προϊόντα τυπολατρίας ή ‘πολυφορεμένοι’ επιχειρησιακοί όροι, αλλά απόδειξη της συνειδητοποίησης της ανάγκης για βελτίωση, συνεργασία, τεκμηρίωση, σχεδιασμό, οργάνωση και προγραμματισμό.

Ο πρώτος και σημαντικότερος δρώντας που πρέπει να επαναπροσδιορίσει την έννοια της αλληλεγγύης είναι το ίδιο το Κράτος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ευθύνη ξεκινά και σταματά στην Ελλάδα, τουλάχιστον σε επίπεδο Ε.Ε., αλλά επιμερίζεται σε όλα τα Κράτη Μέλη, ασχέτως κι αν αποποιούνται ευθυνών με ή χωρίς τακτ.

Σε μία κατάσταση «μόνιμου επείγοντος» το Κράτος εμφανίζεται συστηματικά ασυνεπές να κινηθεί εντός ισχύοντος νομικού και θεσμικού πλαισίου, να θέσει ως προτεραιότητα την ασφαλή και αξιοπρεπή διαβίωση έναντι έωλων Συμφωνιών, να σχεδιάσει διδασκόμενο από τα ορθά και λάθη του παρελθόντος, να υπόσχεται με φειδώ, να ελέγχει, αλλά και να ελέγχεται, να προλαμβάνει αντί να καταστέλλει, να γνωρίζει τι μπορεί και τι δεν μπορεί να φέρει εις πέρας - ενδεικτικό παράδειγμα η αδυναμία παροχής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στο μεγαλύτερο hot spot της χώρας. Το κράτος θα πρέπει να μην ψάχνει εξιλαστήρια θύματα δαιμονοποιώντας ΜΚΟ και Οργανισμούς, να ενημερώνει υπεύθυνα, έγκαιρα και έγκυρα, να μην αδικεί, να μη κάνει διακρίσεις, να περιορίζει τις παραδοξότητες όπως το να στηλιτεύει τη στάση των εταίρων κρατών μελών της ΕΕ για τη μη υιοθέτηση της πρότασης αναλογικής κατανομής, όταν παράλληλα αμφισβητεί την ίδια ανάγκη σε εσωτερικό/εθνικό επίπεδο, με τα νησιά του Β. Αιγαίου να σηκώνουν διαχρονικά δυσανάλογο βάρος.

Ταυτόχρονα όμως το Κράτος είναι αυτό που χαράσσει πολιτική (κι όλα άπτονται αυτής), δεν μπορεί να υποκατασταθεί, ούτε μπορεί να καλύψει όλα τα κενά όταν οι ανάγκες παραμένουν αυξημένες, γι’ αυτό είναι ανάγκη να συνεργαστεί, στη λογική της συμπληρωματικότητας, με Οργανισμούς και Οργανώσεις με όρους διαφάνειας και αξιοπιστίας, καθώς και σαφούς οριοθέτησης ρόλων και ευθυνών.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, μπορεί εύκολα να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι ο χώρος στον οποίο δραστηριοποιούνται και καλούνται να ισορροπήσουν πλέον οι ΜΚΟ δεν είναι Πεδίο δόξης λαμπρό, αλλά προσιδιάζει περισσότερο σε κινούμενη άμμο. Όσο κινείσαι εναγωνίως για να βγεις από αυτή, εξαιτίας της αντιξοότητας και των πολυσύνθετων  συνθηκών, τόσο βυθίζεσαι υπό το βάρος της ευθύνης.

Ο δρόμος, λοιπόν, είναι ανηφορικός και δύσκολος, ακριβώς σαν την μεγάλη ανηφόρα στο βόρειο τμήμα του ΚΥΤ Μόριας («Γολγοθάς»), την οποία χιλιάδες άνθρωποι διέσχισαν τα προηγούμενα χρόνια προκειμένου να επισκεφθούν το Ιατρείο των ΓτΚ.

Συμπληρώθηκαν αισίως πέντε χρόνια (2013-2018) παρουσίας της Ελληνικής Αντιπροσωπείας των «Γιατρών του Κόσμου» στη Λέσβο. Πρόκειται για μία περίοδο τεράστιων προκλήσεων, στο κέντρο του ενδιαφέροντος του προσφυγικού ζητήματος στην Ευρώπη ή κατά πολλούς της προσφυγικής και ανθρωπιστικής κρίσης.

Τα σημαντικότερα ορόσημα αυτής της πενταετίας - οι τεράστιες προσφυγικές ροές το 2015, η Κοινή Δήλωση Ε.Ε. – Τουρκίας το 2016, καθώς και η απόφαση του Κράτους να αναλάβει πλήρως την ευθύνη παροχής υπηρεσιών το 2017 - βρήκαν το Κλιμάκιο των «Γιατρών του Κόσμου» (ΓτΚ) στην πρώτη γραμμή.

Για τη παροχή της Ανθρωπιστικής Βοήθειας χρειάστηκε να συνδράμουν δεκάδες επαγγελματίες και εθελοντές από τα νησιά του Β.Α. Αιγαίου, από την υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά και από το εξωτερικό και κυρίως από χώρες του διεθνούς δικτύου των Γιατρών του Κόσμου.

Ο κοινός σκοπός της παροχής ποιοτικών και αποτελεσματικών υπηρεσιών για την ουσιαστική στήριξη της Ομάδας - στόχου και κυρίως του πιο ευάλωτου πληθυσμού (παιδιά, γυναίκες, ασυνόδευτοι ανήλικοι, χρονίως πάσχοντες) με όρους σεβασμού και αξιοπρέπειας, αποτέλεσε τη βάση προκειμένου να δημιουργηθεί ένα πλέγμα ανθρωπίνων και επαγγελματικών σχέσεων, συνέργειας και συνεργασίας.

Η απάντηση για την υποσκέλιση όλων των προβλημάτων, των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προκλήσεων βρίσκεται πάντα στο ίδιο σημείο: Στη δύναμη των προσφύγων να πραγματοποιήσουν το δυσκολότερο ταξίδι διεκδικώντας ζωή, η οποία μεταδίδεται εύκολα σε όσους διαθέτουν όλες τις αισθήσεις τους προκειμένου να την εισπράξουν, αλλά και στην ομαδικότητα.

Με σοβαρότητα, συνέπεια και μεθοδικότητα να συνοδεύουν κάθε δράση του Κλιμακίου, χωρίς υπερβολές και ενέργειες κενές ουσίας, οι ΓτΚ λειτούργησαν συμπληρωματικά στις υπηρεσίες του Κράτους, σε τοπικούς Φορείς, καθώς και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Για τη παροχή των υπηρεσιών απασχολήθηκαν γιατροί, νοσηλευτές, γυναικολόγος, μαία, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, ψυχίατρος, διερμηνείς και διοικητικό προσωπικό.

Αξιοποιώντας στο μέγιστο δυνατό βαθμό την εμπειρία, τους διαθέσιμους πόρους, τους εθελοντές και τα στελέχη του Κλιμακίου, οι ΓτΚ βρίσκονται ενεργά δίπλα στους Φιλοξενούμενους - Πρόσφυγες και τους στηρίζουν εμπράκτως, διασφαλίζοντας τη πρόσβαση Προσφύγων και Αιτούντων Άσυλο σε ποιοτικές υπηρεσίες ιατρικής και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης που παρέχονται δωρεάν από τους ΓτΚ, την ανάδειξη θεμάτων που αφορούν στους Φιλοξενούμενους για την ενημέρωση / ευαισθητοποίηση των Αρχών και της κοινής γνώμης και  τη παραπομπή στις κατάλληλες Δομές, όταν απαιτείται, λειτουργώντας συμπληρωματικά στις υπηρεσίες του Δημοσίου, συντονισμένα με Οργανώσεις και Οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στο νησί και αποσυμφορίζοντας ταυτόχρονα σε σημαντικό βαθμό κυρίως τις τοπικές δημόσιες δομές υγείας.

Με αριθμούς, το έργο των Γιατρών του Κόσμου στο Κέντρο Φιλοξενίας Προσφύγων-Μεταναστών του Δήμου Λέσβου στο Μαυροβούνι /Καρά Τεπέ, για το διάστημα Ιανουαρίου - Δεκεμβρίου 2018 αποτυπώνεται στην παρακάτω σύνοψη των δεδομένων:

- Πραγματοποιήθηκαν πάνω από 14.000 συνεδρίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

- Πραγματοποιήθηκαν πάνω από 1.500 συνεδρίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας.

- Τα στελέχη της Ψυχο-Κοινωνικής Υπηρεσίας υλοποίησαν πάνω από 14.500 ενέργειες συμβουλευτικής, υποστήριξης, παραπομπών και ενημέρωσης.

- Οι ψυχολόγοι πραγματοποίησαν πάνω από 500 συνεδρίες, ενώ οι κοινωνικοί λειτουργοί ξεπέρασαν τις 2.000 συνεδρίες.

- Εμβολιάστηκαν πάνω από 800 παιδιά.

- Πραγματοποιήθηκαν περίπου 18.000 ενημερώσεις με στόχο την ευαισθητοποίηση και πρόληψη αναφορικά με θέματα υγείας και κοινωνικής ένταξης.

*Το άρθρο του Δημήτρη Παπανδρέου δημοσιεύθηκε στο Vice στις 28 Ιανουαρίου 2019

O Συγγραφέας

Δημήτρης Παπανδρέου

Ο Δημήτρης Παπανδρέου είναι Συντονιστής πεδίου στη Λέσβο

Back to Top

Λάβετε τα τελευταία άρθρα στο email σας

Awesome sauce!

Thank you! Your submission has been received!

Oops! Something went wrong while submitting the form :(

Άλλα άρθρα της ίδιας κατηγορίας